Trẻ chậm phát triển trí tuệ là gì?
Trẻ chậm phát triển trí tuệ là thuật ngữ chỉ những trẻ gặp phải những hạn chế về mặt trí tuệ (IQ – khả năng học tập, lý luận, ra quyết định và giải quyết vấn đề) và hành vi thích nghi (những kỹ năng thiết yếu cho cuộc sống hàng ngày như giao tiếp, kỹ năng xã hội, tự chăm sóc bản thân). Trẻ bị chậm phát triển trí tuệ vẫn có thể học tập những kỹ năng, kiến thức mới nhưng quá trình này sẽ mất nhiều thời gian hơn so với trẻ đồng trang lứa.
Chậm phát triển trí tuệ xảy ra ở khoảng 1% dân số trên Thế giới. Trong đó, 85% trường hợp chậm phát triển ở mức độ nhẹ, chỉ chậm hơn một chút so với mức trung bình trong quá trình học tập, ghi nhớ, tiếp cận những thông tin, học tập kỹ năng mới. Khi được hỗ trợ phù hợp, phần lớn những người chậm phát triển trí tuệ nhẹ đều sẽ cải thiện, có thể tự lập khi trưởng thành.
Trẻ chậm phát triển trí tuệ được chia thành 4 mức độ khác nhau
Trẻ chậm phát triển trí tuệ nhẹ:
Là những trẻ có điểm đánh giá trí tuệ từ 55-69 điểm. Những trẻ này có sự phát triển về vận động, trẻ chậm phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội thấp hơn những trẻ cùng tuổi có sự phát triển thông thường. Ở môi trường học đường, trẻ có thể gặp khó khăn nhiều hơn trong việc đọc, viết và tính toán.
Trẻ chậm phát triển nhẹ có thể theo được chương trình phổ thông hòa nhập tới hết cấp 1 với một số khó khăn nhất định. Do chương trình cấp 2 cần khả năng hiểu kiến thức rộng hơn nên trẻ gặp rất nhiều khó khăn trong giai đoạn này. Trẻ thường được định hướng học nghề để có thể có một công việc phù hợp trong tương lai nhằm hòa nhập tốt hơn vào cộng đồng.
Trẻ chậm phát triển trí tuệ trung bình:
Là những trẻ có điểm đánh giá trí tuệ từ 40-54 điểm. Trẻ có mốc phát triển vận động khá nhưng khả năng ngôn ngữ và nhận thức của trẻ có thể chậm trễ đáng kể so với lứa tuổi. Những trẻ em này gặp nhiều khó khăn hơn khi theo học chương trình giáo dục phổ thông hoà nhập cùng các bạn trong độ tuổi.
Trẻ có thể tiếp nhận được những kiến thức về toán, tiếng Việt và các môn khoa học xã hội khác như lịch sử, địa lý ở giai đoạn lớn hơn. Tuy nhiên, do sự chậm trễ so với các bạn cùng lứa tuổi là quá lớn nên trẻ cần được theo học một chương trình giáo dục đặc biệt dành cho trẻ chậm phát triển trung bình và nặng.
Trẻ chậm phát triển nặng:
Là những trẻ có điểm đánh giá trí tuệ từ 25-39 điểm. Trẻ có mốc phát triển vận động, khả năng trẻ chậm phát triển ngôn ngữ hiểu, điễn đạt và nhận thức rất chậm trễ so với lứa tuổi. Những trẻ em này gặp nhiều khó khăn trong việc học đọc, viết và làm toán nên không thể theo học được chương trình giáo dục phổ thông hoà nhập cùng các bạn trong độ tuổi. Trẻ cần được xếp vào những lớp giáo dục chuyên biệt với chương trình cá nhân được thiết kế riêng để cải thiện khả năng nhận thức, hiểu, diễn đạt…
Trẻ chậm phát triển rất nặng:
Là những trẻ có điểm đánh giá trí tuệ dưới 25. Những trẻ em này có sự phát triển về vận động, nhận thức và giao tiếp rất chậm trễ. Trẻ không thể tham gia vào việc học cùng các bạn cùng độ tuổi hoặc với các em nhỏ tuổi hơn. Tới giai đoạn trưởng thành trẻ cũng gặp nhiều khó khăn trong việc tự chăm sóc bản thân và cần tới sự giám sát rất nhiều từ phụ huynh.
Dấu hiệu nhận biết chậm phát triển trí tuệ và ngôn ngữ
Các biểu hiện lâm sàng của trẻ chậm phát triển cần khám kiểm tra kỹ lưỡng. Một số dấu hiệu, biểu hiện trẻ chậm phát triển trí tuệ và ngôn ngữ cha mẹ nhận thấy cần cho trẻ đi khám:
- Chậm lẫy, ngồi, bò, đi so với mốc thông thường
- Yếu kém về trí tuệ, suy nghĩ, tư duy, học tập
- Trẻ chậm và gặp khó khăn sử dụng ngôn ngữ nói, hiểu.
- Biểu hiện vụng về, chậm chạp trong hành động, giao tiếp
Những khó khăn của trẻ chậm phát triển
- Khó khăn về học tập, tư duy, lên kế hoạch
- Chậm vận động thô, vận động tinh
- Chậm nói và khả năng giao tiếp, tương tác kém
- Khó theo học được cùng các bạn
- Gặp khó khăn trong sinh hoạt, tự lập