Trẻ chậm phát triển vận động là gì?
Trẻ chậm phát triển vận động là những trẻ gặp khó khăn hoặc bị chậm trễ trong việc đạt được các mốc phát triển liên quan đến khả năng vận động so với các bạn cùng lứa tuổi. Kỹ năng vận động ở trẻ được chia làm vận động thô – liên quan đến các nhóm cơ lớn (cơ cảnh tay, cơ chân,…) và vận động tinh – liên quan đến các nhóm cơ nhỏ hơn (cơ bàn tay, cơ ngón tay…).
Chậm phát triển vận động ở trẻ em có thể là chậm phát triển vận động thô hoặc chậm phát triển vận động tinh hoặc cả hai. Điều này có nghĩa, chậm phát triển vận động ở trẻ gây ảnh hưởng đến khả năng phối hợp, điều khiển các nhóm cơ lớn hoặc/và các nhóm cơ nhỏ hơn.
Nguyên nhân trẻ chậm phát triển vận động
Tốc độ phát triển vận động của mỗi trẻ là khác nhau, bị tác động bởi nhiều yếu tố. Các yếu tố có thể gây tác động xấu đến sự phát triển vận động của trẻ như:
- Yếu tố trước sinh: Người mẹ chăm sóc thai kỳ không tốt dẫn đến suy dinh dưỡng thai kỳ, thường xuyên mắc bệnh vặt trong thai kỳ (cảm cúm, cảm lạnh, nhiễm trùng, sởi, quai bị, rubella,…), tiếp xúc với hóa chất độc hại.
- Biến chứng sản khoa: Trẻ sinh non, cân nặng khi sinh thấp, thiếu oxy não trong quá trình sinh nở,… hoặc một số trường hợp sinh khó có sử dụng dụng cụ sinh giúp sẽ có nguy cơ cao gặp phải các biến chứng, chậm phát triển vận động.
- Yếu tố sau sinh: Chăm sóc trẻ không đúng cách, thiếu dinh dưỡng khiến trẻ thường xuyên mắc bệnh có thể làm tăng nguy cơ chậm phát triển vận động ở trẻ.
Ngoài ra, trẻ có thể chậm phát triển do các vấn đề sức khỏe như vàng da, viêm não, viêm màng não, chấn thương sọ não, viêm phổi,…
Một số trường hợp trẻ chậm phát triển vận động do bất thường di truyền như chứng loạn sản sụn khiến chân, tay của trẻ ngắn lại hoặc do các vấn đề sức khỏe khác ảnh hưởng đến sự phát triển của mô cơ như bại não, loạn dưỡng cơ. Một số khác, chậm phát triển vận động ở trẻ xảy ra do các vấn đề về cấu trúc như bất thường về chiều dài chân, tay.
Chậm phát triển vận động khiến trẻ khó giữ thăng bằng, dễ bị té ngã.
Dấu hiệu trẻ chậm phát triển thể chất
Bình thường, trẻ 3 tháng tuổi đã biết lẫy; trẻ 7 tháng tuổi đã biết bò; trẻ 9 tháng tuổi đã bắt đầu tập đi; trẻ 12 tháng tuổi đã có thể bước chập chững những bước đi đầu tiên.
Chậm phát triển vận động ở trẻ có thể được nhận biết sớm ở giai đoạn nhũ nhi thông qua các dấu hiệu như:
- Trẻ 3 tháng tuổi: Chưa biết cầm nắm đồ vật, không thể tự đưa đồ vật lên miệng; khó kiểm soát đầu, cổ; chưa biết lẫy.
- Trẻ 7 tháng tuổi: Chưa biết lẫy, lật; không thể tự ngồi dậy.
- Trẻ 9 tháng tuổi: Chưa biết bò, chưa thể tự xoay/trở người hoặc có thể bò nhưng phối hợp tay chân không đồng đều, còn nhiều khó khăn.
- Trẻ 12 – 18 tháng tuổi: Chưa thể tự đứng vững, chưa biết đi.
Một số vấn đề thường gặp ở trẻ chậm phát triển:
- Trẻ chậm hoặc không đạt được các mốc phát triển trong độ tuổi dự kiến.
- Trẻ gặp khó khăn trong việc phối hợp giữa các cơ, giữ thăng bằng khiến trẻ dễ bị té ngã, gặp khó khăn trong chạy nhảy.
- Trẻ gặp khó khăn trong việc thực hiện các vận động đòi hỏi độ chính xác cao như cầm bút, tô màu, cài nút áo, buộc dây…
- Trẻ bị yếu cơ khiến các hoạt động thể chất bị hạn chế, dễ bị mệt mỏi.